SOCIAL INVESTOR GEZOCHT TER ONDERSTEUNING MALARIAMEDICIJN PATENT
Erwin Ketelaar en Bart Kleyn; Social Venture Network nieuwsbrief; januari 2005.
Hoewel malaria inmiddels een ziekte is die goed te genezen is, sterven er jaarlijks toch nog steeds één à drie miljoen mensen - met name kinderen en zwangere vrouwen - aan de gevolgen van malaria. In het laatste nummer van P+ (winter 2004) wordt in het artikel "Kindermoordenaars" (pagina 62) ook uitgebreid ingegaan op malaria en artemisinine.
Het geneesmiddel bestaat gelukkig; het wordt ook al met groot succes toegepast; al meer dan tweeduizend jaar.
Om koorts en andere symptomen van malaria tegen te gaan, zetten de Chinezen een kopje thee van de plant Artemisia annua (ook wel "Chinese wormwood" genoemd). Tijdens de Vietnamoorlog gebruikte voorzitter Mao de plant ter bescherming van zijn troepen in Vietnam. Eén potje thee zorgt al voor een snelle afname van koorts en het aantal parasieten in de bloedbaan.
De Amerikaanse overheid ontwikkelde in die zelfde tijd Lariam. Dit product bood weliswaar een goede bescherming maar werd geplaagd door zware bijwerkingen. Inmiddels is zijn veel malaria soorten resistent tegen Lariam.
Dat de westerse autoriteiten er vervolgens zolang over hebben gedaan om de voordelen van dit Chinese middel te erkennen, heeft allerlei redenen waaronder ook politieke en commerciële. Als plantaardige stof is artemisinine, het werkzame extract van de plant Artemisia annua niet te patenteren door bedrijven. Tel daarbij het moeilijke productie proces en er is weinig animo over bij de groten farmaceutische bedrijven om veel tijd en geld in het middel te steken.
Artemisinine gebaseerde combinatie therapie (ACT)
In een i-press report van 8 november 2004 waarschuwt de World Health Organisation (WHO) voor een tekort aan op artemisinine gebaseerde combinatie therapie (ACT). ACT's zijn de meest effectieve behandelingen tegen falciparum malaria, de dodelijkste vorm van malaria. Sinds 2001 adviseert de WHO de landen waar malaria resistent is aan conventionele behandelingen zoals chloorkinine om over te stappen op ACT's. Een toenemend aantal landen heeft gevolg gegeven aan deze oproep met als gevolg een toenemende vraag naar ACT's.
Met de toename van resistentie tegen andere geneesmiddelen zal de vraag naar ACT's nog verder toenemen.
Natuurlijk te kort
De teelt van Artemisia annua neemt minimaal zes maanden in beslag. De extractie, de verwerking en de productie van het uiteindelijke product nemen nog eens drie tot vijf maanden in beslag.
Behalve dat de teelt van de plant Artemisia annua niet toereikend is voor de huidige behoefte, is de teelt en extractie een relatief duur proces dat een grote claim legt op vruchtbaar land in gebieden waar elke vierkante meter landbouwgrond voor voedselproductie nodig is.
Biotechnologische oplossing van Nederlands bedrijf
Het bedrijf, GenoClipp Biotechnology B.V. heeft de technologie in huis om dit artemisinine via biotechnologische weg te maken, snel en in onbeperkte hoeveelheden. Ook heeft zij, destijds gesteund door BioPartner (een initiatief van Economische Zaken ter stimulering van life sciences start-ups), een patent voor het gen van artemisinine ingediend. Dit patent is inmiddels in de meeste landen van de wereld verleend.
Patent in gevaar
GenoClipp als bedrijf verkeert momenteel in een situatie van strategische heroriëntatie en deconfiture. De huidige aandeelhouders houden het bedrijf en daarmee het artemisinine patent toe eind januari 2005 in stand. Hierdoor dreigt het patent voor het gen van artemisinine verloren te gaan. Zodra het patent eenmaal verstrekt en verlopen is, kan er niet opnieuw patent verleend worden op dezelfde uitvinding.
Zonder bescherming door middel van een patent zal geen enkele producent bereid zijn om de hoge kosten te dragen verbonden aan het opzetten van productie faciliteiten en aan de registratie van het geneesmiddel.
De tragische reden dat Mao's kopje malaria genezende thee Afrika (en andere landen die geteisterd worden door Malaria) nooit heeft bereikt - het is commercieel niet interessant - dreigt zich nu dus te herhalen. Dit is moeilijk te accepteren, daarom hebben de initiatiefnemers deze actie opgestart.
De rol van investors.
Het octrooi moet in stand gehouden worden totdat het ondergebracht is bij een instituut of farmaceutisch bedrijf die het gen van artemisinine in een micro organisme tot expressie kan brengen. Op dit moment zijn er contacten met het Swiss Institute for Tropics; Sanquin (het voormalig Centraal Laboratorium voor Bloedonderzoek); met Johnson & Johnson en met Medicines for Malaria Venture (een publiekprivaat initiatief gesteund door Bill Gates foundation). Ook zijn er diverse contacten met de schrijvende pers., om de nodige publieke aandacht te krijgen.
Bij afwezigheid van management bij GenoClipp houden Bart Kleyn (namens BioPartner aandeelhouder bij GenoClipp) en Erwin Ketelaar (bedrijfsadviseur duurzame ontwikkeling) zich bezig met het vinden van een instelling die zorg kan dragen voor de verdere uitontwikkeling van de productie van artemisinine via biotechnologische weg.
De kosten van het in stand houden van een octrooi, dat in de meeste landen van de wereld reeds is verleend kost ca. € 10.000,- tot € 15.000 per jaar. Deze kosten zijn moeilijk in te schatten omdat patentverlenings procedures complex zijn, per land verschillen en de kosten dus per land erg kunnen variëren.
Voor hun inspanningen zijn de initiatiefnemers bereid geweest (naast kostendekking) pas vergoed te worden als de kennis en het octrooi zijn ondergebracht bij een instantie die verder gaat werken aan de ontwikkeling van de productie van artemisinine. Hierbij zijn de initiatiefnemers bereid zich te blijven inspannen voor ondersteuning van de realisatie van het medicijn.
Uiteraard mag de bereidwillige social investor zijn naam van meet af aan verbinden aan dit initiatief voor ontwikkeling van het meest effectief medicijn tegen malaria (volgens de WHO). Het lijkt ons redelijk dat dit in ieder geval kan zolang de investor de kosten van het octrooi en lopende activiteiten voor haar rekening neemt.
Molecuul Artemisinine
Ten slotte:
Indien noodzakelijk dan zal het CFB keurmerk (in de vorm van een verklaring van geen bezwaar) aangevraagd worden Voor verdere informatie: Ir. E.J.P. Ketelaar (erwin.ketelaar@via-Flaminia.com of 0611 353098).